فن آوری چینی به کشاورزان زعفران افغان کمک می کند تا ثروتمند شوند

به گزارش شینهوا، یک تاجر چینی راه جدیدی برای تولید فرایند و صادرات زعفران با کیفیت بالا را به مردم در افغانستان، معرفی کرده است که امیدوار است جایگزینی تولید خشخاش تریاک با تولید زعفران شود،.

کشاورزان ناحیه ای از ولایت هرات در حال حاضر موفق به جایگزینی خشخاش با زعفران شده اند. این اقدام به تدریج به سایر نقاط کشور گسترش یافت، از جمله بامیان و کابل.

در طی سفر تجاری به افغانستان در ماه نوامبر سال 2016، شیانگ Weijie، یک تاجر از منطقه مستقل مغولستان چین، فیز، یک تولید کننده زعفران را در هرات از طریق یک دوست متقابل دیدار کرد.

فن آوری مورد استفاده برای ایجاد شکوفه زعفران در داخل گلخانه، باعث تولید محصولات بیشتر خواهد شد، اما برای کشاورزان افغان جدید است.

جیانگ از بسیاری از مکان های افغانستان دیدن کرده بود که در آن صنعت زعفران می تواند از فناوری جدید چینی بهره مند شود، بنابراین تصمیم گرفت بماند و آنها را به چگونگی استفاده از آن آموزش دهد.

از آن به بعد، شیانگ با کشاورزان محلی کار می کند تا زعفران را با کیفیت بالا تولید کند و آن را به بازارهای بین المللی معرفی کند. وی افزود که زعفران یک کارخانه بسیار ارزشمند با بازار خوب در چین است.

زعفران یک پزشکی سنتی گرانقیمت چینی است.

بازرگان چینی و کشاورزان محلی زمان زیادی را صرف یک کشتار در حومه کابل کردند. این گیاه دارای یک محیط داخلی برای کشت گل ها و یک منطقه بیرونی برای رشد پیازها است.

در حال حاضر پیازها دوره گلدهی خود را پایان برده اند، و در این سال انتظار می رود که کاشت شش کیلوگرم زعفران خشک را تولید کند.

گل دهی در داخل افغانستان توجه زیادی را به خود جلب کرده است. یکی از مقامات وزارت کشاورزی، آبیاری و دامداری، گفت: “با تشکر از دوستان چینی ما، من واقعا از این پیشرفت خوشحال هستم.”

با توجه به وزارت امور خارجه، زعفران در 30 منطقه از 34 ولایت با حدود 2800 هکتار توسط حدود 18000 کشاورز کشت می شود.

“ما 15 کارگر استخدام کرده ایم، از جمله 12 زن. فیض گفت: “ما افراد بیشتری را در آینده استخدام خواهیم کرد.” فیض گفت، افزایش زعفران باعث می شود کشاورزان محلی احساس امنیت بیشتری نسبت به کشت خشخاش داشته باشند.

شیانگ گفت که قصد دارد تکنولوژی را به 200 تن از خانواده های افغان آموزش دهد تا به آنها کمک کند تا ثروتمند شوند.

آینده گردشگری ایران در سه پرده

گردشگری پدیده ای است که می تواند به صورت مستقیم و غیرمستقیم از مسائل اقتصادی و سیاسی تاثیر بگیرد. وضعیت حال حاضر ایران به گونه ای است که در هر دو مورد شاهد چالش و بی ثباتی هستیم. برای شرایط اقتصادی کشور می توان دو سناریوی کلی درنظر گرفت؛ یا این نوسانات و بی ثباتی ادامه می یابد و شرایط را حتی بدتر هم می کند یا اینکه وضعیت فعلی کنترل می شود و رو به بهبود حرکت می کند.

هر کدام از این دو حالت اتفاق بیفتد بر گردشگری ورودی، خروجی و داخلی اثرگذار خواهد بود. در همین حال، وضعیت سیاسی کشور و روابط بین المللی به ویژه با آمریکا نیز اثرات خود را می گذارد.

در این شرایط کارشناسان و فعالان گردشگری معتقدند وضعیت سیاسی و اقتصادی موجود می تواند در عین حال که تهدیدی برای برهم زدن ثبات مورد نیاز گردشگری به شمار می آید، از یک جهت فرصت نیز باشد. آنها باور دارند اگر بازارهای باقیمانده به درستی بررسی نشوند و مورد استفاده قرار نگیرند، نه تنها به تله افت گردشگران ورودی خواهیم افتاد، بلکه نمی توان با بهره گیری از فرصت کاهش گردشگران خروجی برای تبدیل آنها به گردشگران داخلی، اقتصاد گردشگری کشور را سرپا نگه داشت. اما کارشناسان و فعالان این حوزه وضعیت پیش رو را براساس سناریوهای موجود چطور پیش بینی می کنند؟

آینده گردشگری ایران در سه پرده

آینده سفرهای داخلی
مساله رونق یا ریزش سفر داخلی را رضا صدیقی، عضو جامعه تورگردانان ایران این طور پیش بینی می کند که در بلندمدت اثر خود را نشان خواهد داد و می گوید: «از آنجاکه گردشگری داخلی ایران به صورت سنتی انجام می گیرد نه صنعتی، برای همین نمی توان انتظار داشت که در کوتاه مدت اثر قابل ملاحظه ای روی گردش اقتصادی بگذارد.» اما او بر این عقیده است که در میان مدت و بلندمدت اثرات خود را در سفر داخلی نشان می دهد: «کشور ایران دارای گردشگر نیست، بلکه مسافر دارد؛ مسافرانی که تاثیری در اقتصاد هتل ها، مراکز اقامتی، آژانس ها و تورگردان، رستوران ها و مراکز تفریحی و گردشگری نمی گذارد؛ اما به هر حال اگر شرایط اقتصادی به همین منوال بگذرد اثرات سوء خود را در سفر داخلی نیز نشان خواهد داد.»

به گفته این عضو جامعه تورگردانان مشکلات در سفر داخلی تنها مربوط به وضعیت اقتصادی نمی شود، بلکه مربوط به فرهنگ سفر در کشور نیز می شود که باید برای آن برنامه ریزی درستی صورت گیرد. به باور کارشناسان، بیشترین مشکلات حال حاضر ما چه قبل از تحریم و چه بعد از آن عدم مدیریت درست است. البته تحریم ها نیز تاثیر بسیار زیادی روی واقعی تر شدن قیمت ارز گذاشته است؛ اتفاقی که علی اصغر ظریف کار، عضو کمیسیون گردشگری اتاق ایران آن را به نفع گردشگری داخلی، بهبود صادرات و کاهش واردات می داند. وی می گوید: «اگر مدیریت به درستی صورت گیرد این وضعیت حتی می تواند به رشد اقتصادی و گردشگری کمک کند.

با این همه در این زمینه با ضعف روبه رو هستیم؛ چون برخی از اقتصاددان ها فرمول هایی را پیشنهاد می کنند که توانسته در کشورهای اروپایی، ژاپن و آمریکا موفق عمل کند؛ اما باید بدانند که محیط ایران با چنین کشورهایی متفاوت است و باید این فرمول ها به صورت ایرانیزه شده پیاده و اجرایی شود.
این در حالی است که به رغم وجود چنین مشکلاتی موقعیت برای گردشگری داخلی مناسب است و باید از این فرصت به درستی استفاده شود.» ظریف کار در ادامه می گوید: «لازم است جذابیت های گردشگری داخلی را افزایش دهیم تا اقتصاد کشور به گردش بیفتد. ۸۵ میلیون جمعیت کشور به راحتی می توانند این رونق را به اقتصاد کشور برگردانند و گردشگری به خوبی بار اقتصادی کشور را چه از طریق مسافران داخلی و چه گردشگردان ورودی به دوش بکشد.»

گردشگری ورودی چه خواهد شد؟
اما تبلیغات منفی از سوی رسانه های خارجی مهم ترین و اصلی ترین مساله ای است که ایران در ادوار مختلف با آن روبه رو بوده که باعث شده بر میزان گردشگر ورودی اثر سوء بگذارد؛ اتفاقی که تمام کارشناسان این حوزه نیز به آن تاکید دارند. صدیقی نیز از جمله معتقدان این موضوع است و می گوید: «با وجود آنکه ایران در رتبه نخست در بین کشورهای ارزان قرار دارد، اما تبلیغات منفی علیه کشور موجب شده تا کسانی که قصد سفر به ایران را دارند احساس امنیت نکنند. به همین دلیل چه در زمان ثبات اقتصادی و چه در شرایط حال حاضر چنین تبلیغاتی نمی گذارد تا با ورود گردشگر به طور متناوب مواجه باشیم.» او تنها راه امیدواری در این زمینه را تبلیغات مثبت ایران و مقابله با تبلیغات منفی برای جذب گردشگر خارجی می داند که می تواند به این بخش گردشگری در کنار ارزان بودن در کشور رونق ببخشد؛ راهی که البته ظریفکار، عضو کمیسیون گردشگری اتاق ایران نیز به آن تاکید دارد: «اگر مدیریت به درستی انجام گیرد، می توان به گردشگری ورودی با توجه به آنکه کشور ارزانی برای کشورهای دیگر به حساب می آییم، رونق بخشید.»

مصطفی شفیعی شکیب، عضو جامعه تورگردانان ایران نیز یکی از بزرگ ترین مشکلات حال حاضر گردشگران ورودی را بعد از امنیت، در بخش ارزی می داند و می گوید: «اوضاع اقتصادی روی سفر ورودی اثر مستقیم می گذارد؛ به ویژه بر گردشگرانی که به آمریکا سفر می کنند و نگران ویزایشان هستند. از طرف دیگر گردشگران ورودی که به کشور می آیند همچنان مشکلات ارزی دارند و نمی دانند چگونه ارز خود را تبدیل کنند و نگران حمل پول خود هستند.

امکانات محدود شهرستان ها و نوسانات ارزی برای مسافران خارجی به هیچ عنوان قابل درک نیست.» در همین حال، موضوع مهم دیگری که شفیعی شکیب به آن اشاره می کند ریزش ۴۰ درصدی گردشگر ورودی نسبت به سال قبل است و ناتوانی در قیمت گذاری را مهم ترین عامل این موضوع می داند؛ چون به گفته او، بسیاری از آژانس ها نمی دانند نرخ های خود را براساس چه مبلغی از دلار ببندند.

تمام بسته های سفر برای سال آینده است و هیچ تضمینی در این زمینه نیست. در حالی که تورهای ورودی به طور مستقیم با ارز سر و کار دارند و نوسانات ارزی به صورت مستقیم و به سرعت بر این آژانس های ورودی اثر خواهدگذاشت. به همین دلیل است که آژانس ها در حال حاضر دست به عصا راه می روند. ابراهیم پورفرج، رئیس جامعه تورگردانان ایران نیز درباره شرایط موجود گردشگری ورودی می گوید: «وضعیت گردشگر ورودی در بهار امسال قابل قبول بوده است؛ اما وضعیت در پاییز چندان خوشایند نیست و موارد کنسلی زیادی داشته ایم. باید امیدوار باشیم که شرایط رو به بهبود برود که هم به گردشگری رونق ببخشد و هم گردشگران ورودی انگیزه برای آمدن به ایران را در خود داشته باشند.»

سرنوشت سفرهای خروجی
در عین حال، بالا رفتن قیمت ارز موجب شده تا بسیاری قدرت سفر به خارج از کشور را از دست بدهند. حتی با وجود آنکه در حال حاضر به دلیل دریافت ارز مسافرتی بسیاری از مردم تمایل به سفر خارجی دارند اما با این حال به مرور با ریزش سفر خروجی مواجه هستیم؛ اتفاقی که ظریف کار از آن به عنوان یک فرصت یاد می کند و می گوید: «در حال حاضر گردشگران بسیاری تصمیم به سفر خارجی دارند که در این شرایط از سفر منصرف شده اند؛ چون هزینه های سفر خروجی به سمت واقعی شدن در حرکت است و فرصت مناسبی را فراهم کرده تا آنها را برای گردشگری داخلی جذب کنیم.»

عضو کمیسیون گردشگری اتاق ایران با اشاره به این نکته که مسوولان اگر به درستی تصمیم گیری کنند می توانیم ازتحریم بهره هم ببریم، می گوید: «ما همچنان به گردشگران خروجی یارانه ارزی می دهیم؛ امری که خود تشویق به سفر خارجی است. دادن یارانه به مسافرانی که جهت کار یا درمان یا مسائل این چنینی و ضروری می روند خوب است؛ اما برای گردشگرانی که جهت تفریح می روند به نظر عقلانی و منطقی نمی رسد.» پورفرج نیز از ریزش سفرهای خروجی خبر می دهد که البته معتقد است از این ریزش می توان برای رونق دادن به سفرهای داخلی بهره جست: «در این شرایط می توان از پتانسیل این نوع گردشگران در زمینه رونق گردشگری داخلی استفاده کرد. سفر به استان های مختلف کشور در صورتی که قیمت ها به نسبت سفرهای خروجی منطقی باشد و توان گردشگر برای بهره بردن از این موقعیت فراهم باشد به سفر داخلی نیز ترغیب خواهندشد.»

پر واضح است ایران به لحاظ سیاست خارجی در شرایط مناسبی به سر نمی برد. از طرف دیگر حال اقتصاد کشور نیز خوب نیست؛ اما همچنان می توان به کورسوی نوری امیدوار بود و از شرایط به عنوان یک فرصت استفاده کرد؛ فرصتی که استان های کشور برای جذب گردشگر می توانند از آن بهره ببرند، روی گردشگری داخلی تمرکز کنند تا مردم دست کم بتوانند سفرهای داخلی ارزان و مناسب داشته باشند؛ فعالیتی که خود عاملی می شود برای آنکه چرخه اقتصادی کشور در حرکت باشد و از رونق نیفتد.

« ssrb » این نوشته را از « دنیای اقتصاد » آورده است. واکاوی، پی گیری، نگارش و آفرینش، شایسته سپاسگزاری است.

اقامتگاه های بوم گردی و توسعه کسب و کارهای خانوادگی در صنعت گردشگری

ایده و طرح اقامتگاه های بوم گردی ایران که از سال های گذشته به همت گروهی از فعالین گردشگری کشور و فارغ از وابستگی به نهاد و یا سازمانی خاص عملیاتی گردید، نامزد دوازدهمین جایزه خلاقیت سازمان جهانی گردشگری (UNWTO) شد.

در برخی از سایت ها به اشتباه سازمان میراث فرهنگی و گردشگری کشور را نامزد این جایزه معرفی کرده اند. طرحی مردمی و ابتکارانه که اگرچه برخلاف سال های اولیه خود، بی مهری های فراوانی از طرف مسئولین گردشگری کشور را شاهد بود، اما امروز به همت پیشنیه علمی طرح و جلب رضایت گردشگران داخلی و خارجی توانسته مدیران امر را متقاعد کند که حرف های زیادی برای گفتن و شنیده شدن دارد. بر همین اساس هم معاونت گردشگری سازمان میراث فرهنگی به همراه کمیته ملی طبیعت گردی مجاب شدند تا تلاش هایی برای نظام مند کردن این اقامتگاه ها صورت دهند. کوشش هایی که فرجام آن نهایتا ابلاغ دستورالعمل احداث و بهره برداری از اقامتگاه های بوم گردی در سال گذشته بوده است.

هرچند این اقدامات و کوشش ها از نقد و نظر صاحب نظران مصون نمانده و منتقدان معتقدند این دستورالعمل ها به رغم تعیین سطح درجه بندی اقامتگاه ها و ضوابط و شرایط آن، فنی و علمی و کارآمد نمی باشد و تاکید می کنند که باید زیرساخت های حوزه بوم گردی در کشور را بیش از گذشته فراهم کرد. آن اقدامات دولتی و این نقدهای فعالین خصوصی در کنار اهمیت صرف اقامتگاه های بوم گردی و جایگاه فعلی آن در صنعت گردشگری ما را بر آن داشت تا در این شماره به موضوع اقامتگاه های بوم گردی و کم و کیف آن بپردازیم.

با طرح اقامتگاه های بوم گردی آشنا شویم

اقامتگاه بوم گردی نوعی از محل های اسکان برای مسافران است که بر خلاف هتل ها که ویژگی یکسان و کاملا مدرن دارند، دارای ویژگی محیطی و بومی-فرهنگی خاص خود بوده و به نوعی اقامتگاهی بومی و محلی است که عمدتا در خانه های قدیمی بازسازی شده و با شیوه ای که مطلوب برای مسافران باشد

اداره می شوند. هدف اصلی از این توسعه و ساخت این اقامتگاه ها دستیابی به توسعه پایدار در جوامع بومی است. در این طرح عمدتا اعضای یک خانواده مدیریت اقامتگاه را برعهده دارند و خدمات تنظیم شده را به مهمانان خارجی و داخلی ارائه می دهند.

در حقیقت از اصلی ترین شروط اصلی این اقامت گاه ها مشارکت و همکاری اعضای صاحب خانه (اقامتگاه) و سایر افراد محلی در کلیه فعالیت های گردشگری و خدماتی به گردشگران در مقصد است. این خدمات عموما شامل تولید و عرضه صنایع دستی بومی، پخت و ارائه غذاهای بومی و نوشیدنی محلی، برگزاری مراسم های آئینی و سنتی و آشنایی با سایر ویژگی ها و جذابیت های گردشگری مقصد است. در این طرح سعی شده تا آرامش زندگی سنتی به مهمانان انتقال داده شود و آن ها را از مشغله های زندگی دنیای صنعتی و مدرن کاملا بدور نگه دارد.

اقامتگاه های بوم گردی چه ویژگی هایی دارند؟

طبق تعریف اقامتگاه های بوم گردی اقامتگاه هایی هستند که در محیط های طبیعی با رعایت بالاترین سطح ممکن ضوابط زیست محیطی و به شکلی سازگار با معماری بومی و سیمای طبیعی منطقه احداث شده و ضمن حداکثر تعامل با جامعه ی محلی، زمینه حضور و اقامت طبیعت گردان را با کیفیتی قابل قبول و تعریف شده در محیط های طبیعی فراهم می نمایند. بر این اساس این اقامتگاه ها باید شرایطی را رعایت کنند که بدین شرح می باشند: کمترین آسیب را به محیط زیست اطراف اعم از طبیعی و فرهنگی وارد سازند. کمترین تاثیر ممکن را هنگام ساخت و ساز بر روی محیط طبیعی اطراف بگذارند؛ متناسب و هماهنگ با بافت فیزیکی و فرهنگی منطقه باشند و با توجه به شکل، ظاهر، رنگ و معماری محلی ساخته شده باشند؛ از روش های پایدار برای به دست آوردن آب مصرفی و کاهش مصرف آن استفاده کنند، دارای سیستمی کارآمد جهت دفع پسماندها و پسابها باشند. در حد امکان از منابع انرژی جایگزین با رعایت اصول پایداری بهره مند باشند. در راستای همکاری با انجمن های محلی تلاش کنند. برنامه های آموزشی درباره ی محیط های فرهنگی طبیعی و فرهنگی منطقه برای کارمندان و گردشگران ترتیب دهند. با شرکت در برنامه های تحقیقاتی، به توسعه ی پایدار منطقه کمک کنند.

دولت چه حمایت ها و مشوق هایی در نظر گرفته است؟

محمد علی فیاضی دبیر کمیته ملی طبیعت گردی  اعلام نمود، ارائه تسهیلات بانکی تا سقف 100 میلیون تومان با تنفس 6 ماهه و بازپرداخت 5 ساله برای راه اندازی اقامتگاه های بوم گردی، از مشوق های سازمان برای این واحدها می باشد. وی با اشاره به اینکه امکان فراهم آمده را نتیجه تعامل سازمان میراث فرهنگی با صندوق کارآفرینی امید در راستای تقویت ظرفیت های بومی و محلی استانی عنوان کرد، افزود: تسهیلات مذکور مشمول راه اندازی و بازسازی اقامتگاه های بوم گردی و نیز دفاتر خدمات مسافرتی خواهد شد که در حوزه طبیعت گردی فعالیت می کنند. ناگفته نماند که پژوهش ها نشان می دهد راه اندازی یک اقامتگاه بوم گردی که پنج اتاق نیز داشته باشد بین 50 تا 100 میلیون و حداکثر 200 میلیون هزینه دارد که این هزینه شامل خرید تجهیزات و ملزومات، سرمایه در گردش و تبلیغات می باشد. ظرفیت هر اتاق نیز معمولاچهار نفر در نظر گرفته می شود.

رتبه بندی واحدها چگونه است؟

در دستورالعمل جدیدی که برای اقامتگاه های بوم گردی تهیه شده، این اقامتگاه ها به سه درجه تقسیم بندی شده اند که ضوابط و شرایط هر یک به طور مشخص شرح داده شده؛ بر این اساس، امور پایداری، رعایت اصول زیست محیطی و ابعاد فرهنگی و موارد مربوط به آن، بالاترین امتیاز، یعنی 40 درصد از کل امتیازات را به خود اختصاص داده و امور ساختمانی، تجهیزات و خدمات و موارد مربوط به آن، امور نیروی انسانی، ایمنی و بهداشتی و موارد مربوط به آن هریک با 30 درصد از کل امتیاز، شاخص های دیگری برای تعیین سطح درجه بندی اقامتگاه های بوم گردی هستند.

همچنین اعلام شده، آن دسته از اقامتگاه هایی که تجهیزات و خدماتی بیش از حد ضوابط لازم را برای درجه بندی مصوب ارائه کنند و یا برای توسعه پایدار گردشگری، اقدامات شاخصی انجام داده اند، طبقه ممتاز تعیین می شود. پراکنش جغرافیایی واحدهای اقامتی بوم گردی از بین بیش از 50 واحد نشان می دهد که سهم اصفهان با بیش از 20 اقامتگاه بیش از سایر استان های کشور است.

با چند اقامتگاه بوم گردی آشنا شویم

در ایران اقامتگاه های بومی و خانوداگی که معرف هویت بومی و فرهنگی محیط خود باشند به سرعت در حال افزایش هستند. اما برخی از این اقامتگاه ها بیش از سایرین شناخته شده اند و مهمانان خارجی و داخلی زیادی نیز هم اکنون مایلند تا اقامت در این واحدهای بومی را تجربه کنند. در اینجا تنها به معرفی چند نمونه اکتفا می کنیم.

آتشونی گرمه

روستای تاریخی گرمه، از روستاهای بخش خوربیابانک، شهرستان نایین استان اصفهان است. سابقه فعالیت های گردشگری در این روستا باعث شده که این منطقه به عنوان مرکزی پر رونق و موفق در منطقه، کشور و جهان شناخته شود. رونق گردشگری در این منطقه با حضور فعالیت مازیار آل داوود با راه اندازی اقامتگاه بوم گردی آتشونی شکل گرفت. در آتشونی در خانه ای اقامت خواهید کرد که در دل کویر قرار دارد و دارای 12 اتاق در دو مهمانسراست. با سفر به آتشونی تجربه اقامت در دل کویر و بازدید از از روستای مصر را تجربه خواهید کرد.

بوم کلبه ترکمن

این اقامتگاه در نزدیکی پارک ملی گلستان در روستای توتلی تمک بنا شده، به طوری که تلاش شده است تا افرادی که در آنجا اسکان می یابند زندگی در محیط  طبیعی را تجربه کنند و البته آرامش اجتماعی و زیست محیطی پیرامون خود را بر هم نزنند. با اقامت در این کلبه، با آداب و روسوم اقوام ترکن آشنا خواهید شد و از جاذبه های گردشگری از جمله طبیعت و حیات وحش پارک ملی گلستان، برج قابوس، مقبره و گورستان خارق العاده خالد نبی بازدید می کنید.

مضیف بردیه

نمی شود از اقامتگاه بوم گردی گقت و مضیف بردیه را از قلم انداخت. علی حیدری مدیریت آن را بر عهده دارد و با تلاش های که صورت داده توانسته ماجرای تلاش خود را در کتاب «داستان های گردشگری؛ داستان من، جامعه من، آینده» به عنوان یک الگوی موفق به ثبت رساند. مضیف روستای «بردیه» با طول 11 lتر و عرض 3 متر و نیم و ارتفاع 4 متر ساخته شده است. در این اقامتگاه شما می توانید میهمان عرب های خونگرم در دشت های سبز خوزستان باشید و پذیرایی با غذاهای محلی، نوشیدن قهوه و چای و دارچین با خرمای محلی همراه با موسیقی محلی را تجربه کنید.

کلبه آقا میر

کلبه آقامیر با قدمتی بیش از یکصد سال در بافت قدیم سعادت شهر مرکز شهرستان پاسارگاد واقع شده است. سبک خانه و معماری آن بصورت بالا خانه است و مصالح آن عمدتا خشت و گل می باشد. اتاق مهمانخانه در طبقه دوم و آشپز خانه و اتاق نشیمن در طبقه پایین قرار دارد. تعداد اتاق خواب ها 5 عدد و ظرفیت هر اتاق 5 نفر می باشد. سیستم خواب بصورت کاملا سنتی از رخت خواب پیچ و جاجیم، گلیم استفاده شده است. ناگفته نماند که آقای میری صاخب کلبه بنیان گذار مبحث آستروتوریسم (گردشگری نجوم) در ایران است. با سفر به این کلبه تجربه رصد آسمان کویر در نزدیک پاسارگاد مقبره کوروش را تجربه کنید.

بحث خوشه سار بوم گردی و شبکه اعضای آن، امروز نامی آشنا برای فعالین صنعت گردشگری و علاقه مندان به سفر است. شبکه ای که برند برتر اقامتگاه های بومی کشور را ازآن خود کرده و از ظرفیت بسیار بالایی برای توسعه و رشد بیشتر برخوردار است.

اشکان بروج موسس و مدیرعامل موسسه توسعه پایدار گردشگری بوم گردی

درباره سابقه این طرح در سطح جهانی و بعد کشوری به فرصت امروز می گوید: در سال 1994 که اولین سمینار بین المللی انجمن های تخصصی اکولوژ شکل گرفت، گونه جدیدی از اقامتگاه ها با نام «اقامتگاه بومی یا اکولوژ» به صورت رسمی به دنیای گردشگری معرفی شد و بعدها در سال 2002 بود که اولین تعریف از اقامتگاه های بومی یا اکولوژها با رعایت معیارهای مختلف محیطی، فرهنگی-بومی و ساختاری-کالبدی مناطق ارائه شد. از آن زمان تا کنون نیز کشورهایی از جمله کنیا، کامبوج، استرالیا، آفریقای جنوبی، کاستاریکا، فرانسه، اسپانیا توانستند در زمینه راه اندازی اکولوژها تجربیات موفق و خوبی را کسب کنند و امروز صاحب برجسته ترین اکولوژها در کل دنیا باشند.

اما سابقه این طرح در ایران به سال های 82 و 83 بر می گردد. زمانی که آقای مازیار آل داوود تصمیم می گیرد اقامتگاهی در روستای گرمه (اقامتگاه آتشوونی) برای پذیرایی از گردشگران با حال و هوای بومی  و سنتی ایجاد کند. در کنار آن اما، افراد دیگری نیز در سایر مناطق کشور بوده اند که با طرح هایی شبیه بهم در حال خدمات رسانی به گردشگران در خانه های قدیمی و با شکل سنتی بوده اند، فارغ از اینکه از وجود این ساختار در سایر مناطق نیز آگاه باشند. این روند ادامه پیدا می کند تا اینکه در سال 88 گروهی از صاحبان این اقامتگاه ها برای منسجم کردن فعالیت های خود گردهم می آیند و در آنجا برای استاندارد کردن فعالیت های خود تصمیماتی می گیرند.

بحث خوشه سار بوم گردی، با نماد ایرانی انار نیز در همانجا مطرح می شود و مرام نامه این فعالیت نگاشته می شود. ناگفته نماند که کیارش اقتصادی نیز نقش محوری در ایده پردازی این جریان داشته است. همه ی این ماجراها شروع گونه جدیدی از اقامت با شکل و شیوه بومی-سنتی در ایران بوده است که به دلیل استقبال زیاد طی چند سال اخیر بسیار رشد می کند. بروج این اقامتگاه ها را که مدیریت آن با جامعه محلی و صاحبان آن همراه است بنیادی ترین اصل برپایی این اقامتگاه ها می داند و معتقد است: الگوی توسعه گردشگری در اقامتگاه های بوم گردی، براساس گردشگری جامعه محور (Community Based Tourism) است که می تواند نقش عمده ای را در توانمندسازی مردم محلی، تولید اشتغال و افزایش درآمد ایفا کند و مزایای زیادی را نصیب جامعه محلی کند.

لازم به ذکر است که رویکرد مبتنی بر جامعه محلی، از الزامات توسعه گردشگری پایدار است. این کارشناس ارشد گردشگری وجه تمایز اقامت در این اماکن با سایر اقامتگاه ها را در کسب تجربه منحصربفردی که از طریق برقراری ارتباط مستقیم بین جامعه میزبان و مهمان شکل می گیرد، می داند و می افزاید: این حضور و مشارکت از سوی خانواده برای تجربه و رضایت گردشگر و توسعه پایدار مقصد گردشگری و جامعه محلی، امری حیاتی است و نکاتی که در نحوه پذیرش مهمانان پیش بینی شده (استفاده از لباس محلی، گویش محلی و…) بر حس خوشایند این تجربه می افزاید.

این فعال گردشگری، بزرگ ترین آفت این طرح ها را عدم نظارت اصولی و عدم برنامه ریزی سیستماتیک می داند و می افزاید: برای توسعه این کسب و کارهای اقامتی، باید چند قدم اساسی برداشت تا با پیمایش آن، از شکست این طرح  جلوگیری کرد. نخست اینکه جامعه محلی را از طرق گوناگون توانمند کنیم که در این زمینه نیاز است تا جامعه محلی را آموزش دهیم و بر یادگیری آنها بیافزاییم. بنابراین توانمندسازی و آموزش اولین شرط اساسی است. گام بعدی آگاه سازی گردشگران از وجود چنین اقامتگاه های بومی است تا با حضور آن ها در این اماکن چرخه اقتصادی جامعه محلی به گردش درآید. گام بعدی مدیریت و نظارت بر نحوه فعالیت ها و خدمات رسانی برای درجه بندی و رتبه بندی است تا با استفاده از عنصر نظارت جلوی آسیب های احتمالی گرفته شود.

این مدرس دانشگاه، درباره نقش دولت در این زمینه می گوید: دولت ها در کشورهایی که گردشگری در آن ها رشد کرده بیشتر نقش حمایت کننده، نظارت کننده و سیاست گذاری را بر عهده دارند و اجرای طرح ها را بر عهده بخش خصوصی می گذارد. در حقیقت این بخش خصوصی است که با اعمال استراتژی های مختلف و بهره گیری از دانش و علم خود، این کسب و کارها را رونق، توسعه و پایدار می سازد.

این کارشناس گردشگری ارزیابی خود از شکست طرح اقامتگاه های بوم گردی در خراسان شمالی به گفته مدیرکل گردشگری این استان، را این گونه بیان می کند: چگونگی آموزش، حمایت و هدایت جامعه محلی در این طرح ها بسیار مهم است. چرا که بحث اقامتگاه های بومی از پشتوانه علمی بسیار حرفه ای برخوردار است ولی متاسفانه سازمان میراث فرهنگی، فاقد کارشناس های ماهر و آشنا با نحوه پیاده سازی این پروژه است و همین باعث می شود که طرحی که برای کمک به جامعه محلی تبلور یافته با شکست در یک استان روبرو شود. ضمن اینکه تا کنون سازمان میراث فرهنگی، راهبردی علمی-عملیاتی به طور یکنواخت و یکپارچه مشخص نکرده است. از طرف دیگر ساده گیری در اعطای مجوزها و رده بندی اقامتگاه ها یکی دیگر آسیب هایی است که این واحدهای قامتی متوجه خود می بیند. در حال حاضر شاهد رشد قارچ گونه این واحدها در سرتاسر کشور هستیم بی آنکه خیلی از آن ها با اصول این طرح آَشنا باشند یا حداقل ملزومات را فراهم کنند.

بروج، با بی اساس خواندن برخی گفته ها مبنی بر رقیب بودن این بخش با بخش هتلداری کشور اظهار داشت: در بازاری که رقابتی است هر فعالی به دنبال جذب بیشتر مشتریان خود است. اما از لحاظ ساختاری و کارکردی بحث اسکان در اقامتگاه های بومی و یا هتل ها در یک طبقه گنجانده نمی شود چرا که جنس خدمات دهی در این دو اماکن فرق می کند. مثلا در هتل سعی می شود همیشه از ابزارهای مدرن و به روز برای خدمات دهی به مسافران استفاده شود. اما در اقامتگاه های بومی، معیارهای کاملا سنتی اجرا می شود. یعنی از تلویزیون و رادیو بدلیل اختلال در کسب تجربه خاص، استفاده نمی شود. سیستم گرمایشی آن استفاده از کرسی است. پخت و پز غذا و نوشیدنی بصورت بومی و قدیمی است.

علاوه بر این، ظرفیت قابل پذیرش واحدهای اقامتی بومی با هتل ها قابل مقایسه نمی باشد و بطور متوسط در اکثر اقامتگاه های کشور 15 الی 30 نفر می توانند پذیرایی شوند. اما در هتل ها این گونه نیست. ضمن اینکه اقامتگاه های بومی جزو گرانترین واحدهای اقامتی در کشورهای دیگر با هزینه اقامت بیش از 500 دلار برای یک شب است اما در ایران این هزینه بسیار پایین و نزدیک 100 هزار تومان است. بنابراین همانطور که گفته شد بدلیل متمایز بودن مشتریان، مخاطبان، نحوه خدمات، نوع تجهیزات و ظرفیت قابل پذیرش رقیب بودن این دو بخش اقامتی قابل مقایسه و قابل طرح نمی باشد.

اشکان بروج در بخش پایانی این گفتگو بار دیگر آموزش و توجیه جامعه محلی برای توسعه این فعالیت های جامعه بنیاد را مهم ترین نیاز امروز کشور می داند و معتقد است: اکنون ظرفیت قابل توجهی برای پیشبرد این کسب و کارها مهیا است که با برنامه ریزی و مدیریت کارآمد، می توان به آینده آن امیدوار بود و نباید سرنوشت آن را با استفاده از کارشناس های غیرماهر، بی برنامگی و بی کفایتی در مدیریت رو به تابودی کشاند.

این گزارش توسط ابوالفضل صیامیان گرجی؛ کارشناس ارشد برنامه ریزی گردشگری در روزنامه فرصت امروز به چاپ رسیده است.